In deze paragraaf gaan wij kort in op enkele ontwikkelingen die beleidsmatig of financieel invloed hebben op het huidige begrotingsjaar.
Corona/Covid-19
We zitten inmiddels in de tweede golf van COVID-19 in Nederland. Er is weer een speciaal uur voor ouderen in de supermarkt, de horeca is voor onbepaalde tijd gesloten, sporten in groepjes van vier en een wedstrijdseizoen dat is stilgelegd, thuis maximaal 3 gasten per dag ontvangen, zijn een paar voorbeelden van maatregelen die op dit moment weer zijn genomen om het aantal besmettingen te verminderen.
Het college en de medewerkers hebben veel contacten met inwoners, ondernemers, onderwijs en andere organisaties in de gemeente Beuningen. Via vragen aan de klankbordgroep “hoe gaat het met u?” halen we op wat er in de samenleving leeft. In het kader voor aandacht voor elkaar bouwen we in de Corneliuskerk “het monument van verbinding”.
De gevolgen van de coronacrisis zijn natuurlijk direct voelbaar voor mensen die ziek worden of bij mensen die dierbaren verliezen aan de gevolgen van het virus. Inwoners worden in hun mogelijkheden beperkt om erop uit te trekken, zeker in een schoolvakantie extra lastig. De cultuursector en ondernemers worden geconfronteerd met de economische gevolgen van de coronacrisis. Het coronavirus heeft een grote en maatschappelijke impact.
Ook de inzet van onze medewerkers is veranderd omdat zij betrokken zijn bij de regionale en lokale crisistaken waar bij enkele collega’s de crisistaken nu hun reguliere werk is geworden. Veel medewerkers werken thuis, Skypen, Facetimen of vergaderen via Teams. Dit geeft een andere dynamiek aan ons werk. Participatietrajecten worden zoveel als mogelijk digitaal gehouden. Ook voor onze inwoners is dit anders.
Corona financieel
Sinds de uitbraak van COVID-19 worden er extra kosten gemaakt. Om deze te compenseren zijn er vanuit de Rijksoverheid en Provincie regelingen ontwikkeld. De gemeenteraad wordt maandelijks met een informatiebrief op de hoogte gehouden van deze kosten en compensaties. Weergegeven worden de feitelijke kosten zoals de urenuitbreiding van de BOA en communicatiemedewerkers, aanpassen van werkplekken en, waar dat aan de orde is, kosten van ondersteuning van verenigingen en instellingen. De bedragen die de gemeente vanuit de Provincie en Rijksoverheid (septembercirculaire) ontvangt worden in deze brief weergegeven. Ook dat zijn feitelijke weergaven. Lastiger is het om de prognoses en lagere inkomsten in beeld te krijgen. Op basis van de beschikbare informatie op dat moment wordt de brief aan de raad hierop aangepast.
Het coronavirus is en blijft grillig. Dat blijkt ook uit de maatregelen die continue bijgesteld worden. De financiële effecten daarvan worden door het Lokaal Actieteam Corona gevolgd en zo snel mogelijk inzichtelijk gemaakt. Mochten de bestaande budgetten niet voldoende zijn om de kosten van corona op te vangen wordt een concreet voorstel tot financiering aan uw raad voorgelegd.
Ontwikkelingen in het Sociaal Domein
De financiële beheersbaarheid van het sociaal domein staat onder druk. Net als andere gemeenten zien we een aantal ontwikkelingen op ons af komen die om een fundamentele bezinning vragen. We zien namelijk dat de uitgaven meerjarig een stijgende lijn hebben vertoond. Voor zover we nu kunnen zien, is dat geen incidenteel effect. Landelijk heerst een vergelijkbaar beeld. Als deze groei zich doorzet, heeft dit effect op de gemeentelijke begroting en de gemeentelijke ambities. De vraag is dan ook wat dit betekent voor de financiële beheersbaarheid van het Sociaal Domein. Dit dwingt tot het maken van scherpe keuzes.
In de voortgangsnotitie Sociaal Domein worden doelen van de 14 actiepunten gekoppeld aan de monitor om trends te volgen, ontwikkelingen te zien en om beter te kunnen bijsturen. Het is na 5,5 jaar decentralisatie nog steeds moeilijk om op basis van de aanwezige cijfers te kunnen sturen op ontwikkelingen en de zorgvraag te beïnvloeden. Een monitor gebruiken we om te volgen en te verklaren. Een gedegen analyse en verklaring van de gegevens zijn belangrijk. Hiermee kunnen we de gemeenteraad beter voorzien van ontwikkelingen van cijfers en eventuele bijsturing van inzet van zorg en mogelijke interventies. Dit leidt uiteindelijk tot een betere afstemming tussen vraag en aanbod. Begin 2021 vindt er een brede discussie plaats met de gemeenteraad “hoe meer grip te krijgen op het Sociaal Domein”.
Woningbouw
In de regio Nijmegen kampen we met een structureel woningtekort waardoor de woningmarkt krap is. In de gesloten regionale ‘Woondeal’ is opgenomen dat er tot 2040 nog 60.000 woningen nodig zijn. Zowel lokaal als regionaal is behoefte aan meer woningen en vooral meer verschillende typen woningen. Voor korte termijn staat het realiseren en versnellen van de woningbouw in Beuningen binnen de afgesproken ‘Woondeal’ voorop. Als Beuningen willen we daarnaast een substantiële bijdrage leveren om de druk op de woningmarkt in de regio Arnhem-Nijmegen te verminderen en tegelijkertijd onze gemeente voor de toekomst vitaal te houden en te versterken. Onze bijdrage richt zich dan ook op het leveren van een aantrekkelijk, groen-blauw, gezond woonmilieu waarop volop kansen liggen voor gezond wonen, leven, werken en recreëren. De ambitie om gefaseerd door te groeien naar een robuuste gemeente met vitale en leefbare kernen van meer dan 30.000 inwoners past hierbij. Voor het versnellen van de huidige woningbouwontwikkelingen en de ambitie tot bouw van extra woningen is er extra ambtelijke capaciteit nodig. In 2020 is extra capaciteit ingehuurd om dit vorm te geven.
Duurzaamheid
Voor ‘zon en wind’ hebben we dit jaar flink wat progressie geboekt. Voor ‘zon’ zijn vier parken geselecteerd op basis van de ‘Selectieleidraad Zon Kommengebied’. In totaal zijn 9 plannen beoordeeld waarvan vier plannen zijn geselecteerd door een beoordelingscommissie en door het college zijn uitgenodigd de ruimtelijke procedure te doorlopen. Op dit moment hebben alle initiatiefnemers hun plannen ingediend. Het resterende deel van dit jaar staat in het teken van het beoordelen van de plannen en het opstellen van de ontwerpvergunning. Volgend jaar neemt de raad een besluit mee te werken aan de plannen.
Voor ‘wind’ zijn twee procedures die de eindfase naderen. De m.e.r.-procedure gaat richting het einde. Dat betekent dat eind van dit jaar het definitieve milieueffectrapport (MER) gereed is. Tot aan het einde van het jaar worden voor het Voorkeursalternatief nog milieuonderzoeken uitgevoerd. De resultaten hiervan worden in het MER beschreven. Ook de ruimtelijke procedure is een volgende fase gekomen. Het voorontwerpbestemmingsplan lag in juni ter inzage. Nu wordt toegewerkt naar het ontwerpbestemmingsplan. Daarnaast is het uitgebreide en intensieve participatie- en communicatietraject voortgezet. In verschillende rondes zijn allerlei stakeholders meegenomen in het proces.
Werkbedrijf
De MGR heeft in september in de Tussenrapportage 2020 gerapporteerd over de inhoudelijke en financiële resultaten van de module WerkBedrijf, ICT Rijk van Nijmegen en de MGR. De resultaten van WerkBedrijf bestaan uit een samenstel van plussen en minnen bij de verschillende onderdelen, mede als gevolg van de coronamaatregelen. Voor het gehele WerkBedrijf gaat het in het eerste half jaar van 2020 om een tekort op de Sociale Werkvoorziening (SW) van € 0,9 miljoen, een overschot van bij Op Weg naar Werk (arbeidsmatige dagbesteding) en de loonkostensubsidies van € 0,7 miljoen en een overschot op het participatiebudget van € 1,8 miljoen.
WerkBedrijf zal voor het dekken van die tekorten een hogere gemeentelijke bijdrage in rekening brengen. Daartegenover staat dat de gemeente voor de SW extra middelen van het Rijk ontvangt voor het opvangen van de exploitatietekorten van de Sociale Werkbedrijven als gevolg van de coronamaatregelen.
Het voordeel voor de gemeente Beuningen op de onderdelen arbeidsmatige dagbesteding en loonkostensubsidies bedraagt op basis van de tussenrapportage per saldo ongeveer € 75.000. In Beuningen zien we een overschrijding bij de loonkostensubsidies en een overschot bij de arbeidsmatige dagbesteding. Overschotten op deze onderdelen gaan bij de jaarrekening terug naar de gemeenten.
Voor het overschot op het participatiebudget komt de MGR met een voorstel bij de kaderbrief 2022 met een voorstel om de helft van het overschot in te zetten voor extra maatregelen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, waarvoor geldt dat de plaatsing op werk door corona moeilijker is geworden. Van het resterende overschot van € 0,9 miljoen ontvangt de gemeente Beuningen naar schatting € 25.300 terug. De kaderbrief 2022 en het genoemde voorstel stuurt het AB van de MGR voor 1 december voor een zienswijze aan de raden toe. De zienswijze moet voor 2022 bij de MGR worden ingediend.
Door Covid-19 is het voorspellen van de uitkomst van de resultaten van WerkBedrijf over 2020 lastiger geworden. Daarom benadrukken we dat het om prognoses gaat op basis van de halfjaarcijfers. Bij de jaarrekening kennen we de definitieve cijfers.